|
رمضان ماه مهماني خدا
انسان با بينشي گذرا در اعمال عبادي، به نكات ظريفي برخورد ميكند كه جز مصلحت و خير انديشي در آن، چيز ديگري نميبيند. روزه از جمله اعمالي است كه هم جنبه عبادي دارد، هم جنبه فردي و هم اجتماعي. اين ابعاد انسان را به تفكر وا ميدارد كه چگونه ساعاتي امساك از خوردن و آشاميدن، آثاري چنين ارزنده بجا ميگذارد. اين چند ساعت امساك بندگان را منضبط، حق شناس و مطيع ميسازد و از سويي انسان را به تفكر وا ميدارد تا به سختي زندگي فقرا پي ببرد و موقعيت مردم ضعيف جامعه را حس نمايد و از سوي ديگر درجه اخلاص خود را محك بزند تا در گذر يك سال بتواند نردبان تقربي بسازد كه آراسته تر در محضر خداي سبحان حاضر شده و حظ كافي را ببرد.زمين خشكيده وجود انسان كه مدتها قطره آبي به خود نديده است ملتمسانه چشم به آسمان دوخته تا دانهاي را كه در سينه پنهان دارد بارور سازد و در اين فرصت، يرمض الذنوب شود و از پلكان ترقي سبك بال بالا رود و توشهاي براي نيكو سپري كردن يك سال خود، كسب كند.
فلسفه روزه
امام رضا (عليهالسلام) فرمودهاند: اگر بپرسند: چرا مأمورند به روزه ماه رمضان و بس، نه كمتر و نه زيادتر؟ گفته ميشود: براي آن كه اين مقدار، حدي است كه از اجراي آن، هم ضعيف بر ميآيد و هم قوي، و جز اين نيست كه خداوند فرايض و واجبات را به اندازهاي كه در امكان غالب افراد باشد تعيين فرموده، آنگاه ناتوانان را آزادي داده، بدين معني كه اگر خواستند با اينكه سخت است آن را انجام دهند مانعي نباشد، و نيز توانايان را ترغيب كرده كه اگر خواستند غير ماه رمضان را هم با گرفتن روزه تقرب جويند و چنان كه به كمتر از اين صلاحشان بود خداوند كمتر ميفرمود و اگر محتاج به بيشتر از اين بودند به زياده از اين امر ميفرمود.
امام رضا (عليهالسلام) فرمودهاند: اگر بپرسند روزه چرا واجب شده است؟ پاسخ آن است كه درد گرسنگي و تشنگي را بدانند و از اين راه پي به فقر و بي زاد و توشگي آخرت ببرند و براي اينكه روزه دار بر اثر ناراحتي كه از گرسنگي و تشنگي برايش پيش آمده فروتني كند و كوچكي كند و نياز نشان دهد تا اجر برد و به حساب آورد كار خويش را بشناسد و پايداري و مقاومت كند بر آن، و از اين جهات مستحق اجر شود، با آنچه كه در آن است از قبيل جلوگيري از طغيان شهوات هويها، و اينكه موجب عبرت و موعظهاي باشد براي آنها در اين دنيا و تمريني باشد براي انجام تكاليف آنها و راهنمايي باشد براي آنها در عالم ديگر و بشناسد شدت مشكلات فقرا و بينوايان را در دنيا، و آنچه را كه خداوند در اموالشان براي مساكين و تهيدستان واجب كرده ادا كنند.
باز امام رضا (عليهالسلام) فرمودهاند: و اگر بپرسند كه چرا روزه فقط در ماه رمضان مقرر شده نه ماههاي ديگر؟ پاسخ آن است كه براي اينكه ماه رمضان ماهي است كه خداوند در آن قرآن را نازل فرموده است و در آن ميان حق و باطل كاملا جدايي افتاده چنانچه خداوند فرموده است ماه رمضان ماهي است كه در آن قرآن نازل گشته است و آن براي هدايت مردمي است و در آن علايمي از براي راهنمايي و جدا كننده حق از باطل است در اين ماه به پيغمبر وحي شد و در آن شب قدر است، شبي كه از هزار ماه بهتر است. در آن شب هر كاري محكم و برقرار ميشود و آن اول سال قمري است و در آن تقديرات و مسائلي كه در آن سال ازنيكي و بدي، سود و زيان، زندگي و مرگ، وجود رقم زده ميشود و به همين جهت است كه شب را قدر ميگويند.
از هشام بن حكم است كه گفت، از امام صادق (عليهالسلام) سؤال كردم درباره علت روزه، فرمود: اما علت روزه بدان سبب است كه فقير و غني در يك سطح شود زيرا غني درد گرسنگي را نچشيده تا به فقير رحم كند زيرا غني هر گاه چيزي را بخواهد توانايي آن را دارد پس خداوند عزوجل به اين وسيله خواست كه بين بندگانش برابري اجرا كند و حس گرسنگي و درد را به غني بچشاند، تا دلش بر ضعيفان به رحم آيد و بر انسان گرسنه مهرباني كند.
از حمزة بن محمد روايت است كه گفت به ابي محمد عسگري (عليهالسلام) نوشتم چرا خداوند عزوجل روزه را واجب كرده است؟ در جواب آن آمد: تا غني حس گرسنگي را بچشد و به فقير احسان كند.
در خطبه فاطمه (عليها السلام) درباره امر فدك آمده است:... خداوند روزه را براي تثبيت اخلاص واجب كرد.جعفر بن محمد بن حمزه در گفتگويي با ما گفت: به ابي محمد (عليهالسلام) نوشتم: چرا خداوند روزه را واجب كرد؟ پس برايم نوشت: خداوند تعالي روزه را واجب كرد تا غني حس گرسنگي را بچشد تا بر فقير مهر ورزد. امام رضا (عليهالسلام) فرمودند: اگر بپرسند چرا زن بايد روزه را قضا كند ولي نمازش قضا ندارد؟ گفته ميشود كه براي چند جهت. اول اينكه گرفتن روزه او را از كارهاي لازم زندگي خود باز نميدارد و از خانهداري و خدمت به شوهرش و انجام فرمان او و اصلاح امور منزل و شستشو و نظافت مانع نميشود، ولي نماز وقت را ميگيرد و مانع از انجام همه امور ديگر ميشود زيرا نماز در شبانه روز مكرر واجب ميشود و زن قدرت آن را ندارد كه هم نمازهاي مدت ناپاكي خود را به جاي آورد و هم نمازهاي ايام پاكي و هم كارهاي لازم و ضروري زندگي زناشويي يا فردي خود را انجام دهد ولي روزه اين چنين نيست و يكي ديگر از علتهاي آن اين است كه نماز خود زحمت نشست و برخاست و تحرك لازم دارد ولي در روزه اين امور نيست و تنها نخوردن و خودداري كردن از مفطرات است، نه حركت و جنبش و فعاليت و در تمام مدت شبانه روز هيچ وقت جديدي نميرسد مگر اينكه در آن نماز جديدي واجب ميشود ولي روزه اين طور نيست كه هر روز كه ميرسد روزهاش بر او واجب باشد مانند نماز كه هر وقت سر ميرسد نمازي بر او واجب باشد.
امام علي (عليهالسلام) فرمودهاند: يكي از يهوديان خدمت رسول خدا (صلي الله عليه و آله) رسيد و از مسائلي پرسش كرد. يكي از پرسشها اين بود؛ اگر بپرسند به چه دليلي خداوند روزه را براي امت تو سي روز قرار داده و بر امم ديگر بيش از اين؟ پيامبر فرمودند: به دليل اينكه آدم وقتي از درخت (ممنوعه) خورد سي روز در بدنش باقي بود پس خداوند بر فرزندان او سي روز گرسنگي و تشنگي را واجب كرد و كسي كه روزه را افطار ميكند فضلي است از جانب خداوند بر بندگانش و آدم هم اين گونه بود. پس خداوند بر امت من واجب كرد. سپس اين آيه را تلاوت كردند. يهودي گفت: اي محمد راست گفتي! پس پاداش فرد روزه دار چيست؟ پيامبر (صلي الله عليه و آله) فرمودند: هيچ مؤمني نيست كه ماه رمضان را فقط به حساب خدا روزه بگيرد مگر اينكه خداوند هفت خصلت براي او واجب كند؛ حرام را از بدنش ذوب ميكند، او را به رحمت خدا نزديك ميكند، ميپوشاند گناه و اشتباه پدرش، حضرت آدم را، سكرات مرگ را بر او آسان ميكند، از گرسنگي و تشنگي روز قيامت خداوند او را در امان ميدارد، به او برات از آتش را عطا ميكند و از طيبات بهشت بر او ميخوراند.
روزه داري
يكي از برنامههاي ترقي دهنده و تكامل دهنده انسان در مسير رسيدن به رضوان الهي كه ضامن سعادت دنيا و آخرت و سلامت جسم و روح آدمي است، روزه ميباشد و بايد آن را يك موهبت الهي دانست كه اثر آن در اصلاح روح و جان انسان وصف ناشدني است. با دقيق شدن در سيره ائمه معصومين (عليهم السلام) و اولياي الهي و همچنين ارزيابي حيات پر فروغ عرفا و عابدان حقيقي درگاه حق، به جايگاه والا و شايسته روزه و روزه داري پي برده ميشود. به همين خاطر، پا در بوستان هميشه باطراوت هاديان بشريت زده و گفتار را با چند شاخه از اين گلستان مزين ميكنيم تا سرلوحه روزه داري و تهجد همگي ما در ميهماني خدا بشود.
==============================================================
تغذيه درماه رمضان
سوء هاضمه و نفخ، افت فشار خون، سردرد، یبوست، افت قند خون، گرفتگي عضلات از جمله مشكلات رايج در ماه مبارك رمضان است كه با راه حلها و توصيه هاي تغذيه اي قابل رفع است. دكتر سيد مرتضي صفوي در گفت وگو با خبرگزاري دانشجويان ايران، با بيان اين كه يبوست ممكن است باعث ايجاد هموروئيد (بواسير) و سوء هاضمه همراه با احساس پري معده شود، گفت: از دلايل بروز آن مصرف زياد غذاهاي تصفيه شده مثل نان هاي تهيه شده از آرد سفيد نان لواش و فانتزي و كاهش مصرف آب و غذاهاي حاوي خمير است. وي مصرف زياد غذاهاي چرب، سرخ كردني و ادويه دار، غذاهايي مثل تخم مرغ، كلم، عدس، نوشابه هاي قندي، گازدار نظير كولا را از دلايل بروز سوء هاضمه در ايام ماه مبارك رمضان برشمرد و افزود: براي درمان بايد از مصرف آنها خودداري شود. دكتر صفوي ادامه داد: تعريق زياد، ضعف، كاهش انرژي، سرگيجه، رنگ پريدگي و حالت غش از علايم افت فشار خون است كه خنك نگه داشتن فرد و افزايش مصرف مايعات و نمك از راههاي درماني آن محسوب مي شود. مديركل دفتر بهبود تغذيه وزارت بهداشت، با بيان اين كه سردرد روزه دار به علت عادت به مصرف كافئين و تنباكو و قطع آن، خستگي و عدم استراحت و خواب كافي است و چنانچه سردرد روزه دار به علت افت فشار خون بسيار جدي باشد روزه بايد شكسته شود.
وي با بيان اين كه به منظور جلوگيري از بروز گرفتگي عضلات روزه دار بايد مواد غذايي غني از كلسيم، منيزيم و پتاسيم را به مصرف برساند، يادآور شد: افزايش اسيد در معده خالي باعث بروز عوارضي مثل زخم معده، سوزش سر دل و ورم معده مي شود؛ اين در حاليست كه مصرف غذاهاي ادويه دار، نوشابه هاي گازدار و نيز قهوه وضعيت را بدتر مي كند، لذا مبتلايان به زخم معده و يا ناراحتي هاي گوارشي جهت روزه داري بايد با پزشك معالج خود مشورت كنند. دكتر صفوي با بيان اين كه تشكيل سنگ كليه در افراد با مصرف كم مايعات رخ مي دهد، اظهار كرد: لذا در ايام ماه مبارك رمضان مايعات بايد به وفور مصرف شود.
مديركل دفتر بهبود تغذيه وزارت بهداشت، با بيان اين كه چنانچه فاصله بين دو وعده غذايي بيش از 10 ساعت نباشد قند خون به ميزان طبيعي حفظ مي شود، ادامه داد: در گرسنگي هاي طولاني مدت و روزه بي سحري قند خون به كمتر از ميزان طبيعي، كاهش مي يابد كه اين موضوع در نوجوانان خطرناك و سبب تحليل رفتن عضلات مي شود. ماكاروني، ته ديگ و آش رشته به علت ايجاد تشنگي غذاي مناسبي براي سحر نيستند و استفاده از سالاد و هندوانه در سحري براي رفع عطش در طول روز بسيار سودمند است.
صفوي توضيح داد: از آنجايي كه معده به مدت چند ساعت خالي بوده است، لذا افطار بايد با آب جوش، چاي كمرنگ و يا سوپ هاي رقيق آغاز شود. به گفته او، اضطراب و استرس عامل بروز زخم معده شناخته شده است و از آنجايي كه روزه داران از يك آرامش عرفاني برخوردارند لذا زمينه اي براي پيدايش زخم معده فراهم نمي شود البته روزه گرفتن در دوران فعال بيماري زخم معده را تشديد مي كند. دكتر صفوي روزه داري را مانعي براي درس خواندن ندانست و به دانش آموزان و دانشجويان روزه دار توصيه كرد كه مطالعه و درس خواندن را از صبح زود آغاز و ساعات پاياني روز را استراحت كنند. مدير كل دفتر بهبود تغذيه وزارت بهداشت در خاتمه با تاكيد بر اين كه سحري بايد ويژگي يك وعده ناهار را داشته باشد، يادآور شد: اما بايد به گونه اي باشد كه احساس تشنگي به حداقل برسد. يك متخصص تغذيه نيز به روزه داران توصيه كرد به منظور جلوگيري از بروز حالت رخوت و نامطلوب پس از بيدار شدن، نيم ساعت قبل از صرف غذا در سحر از خواب بيدار شده و پس از فعاليت جزئي غذا صرف شود. دكتر انصاري، اظهاركرد: پس از صرف سحري نبايد بلافاصله خوابيد بلكه بايد قدري فعاليت ساده نظير قدم زدن و... را داشت و همراه با غذا نيز نبايد آب زياد مصرف شود. او افزود: در صورتي كه سحري بلافاصله بعد از بيدار شدن صرف شود و مجددا فرد پس از خوردن غذا بخوابد، حالت هاي سنگين، احساس مزه تلخ در دهان، پف آلود شدن چشمها و به سختي برخاستن از خواب و كاهش دقت حداقل تا ساعاتي از روز رخ مي دهد.
انصاري خاطرنشان كرد: انجام فعاليت هاي سنگين و نيمه سنگين تا قبل از اذان ظهر در نيمه اول روز توصيه مي شود و در نيمه دوم روز آن دسته از كارهايي كه فعاليت كمتري دارند، انجام شود، در غير اين صورت احساس رخوت، بي حالي، بي دقتي، بي حوصلگي و... به فرد دست مي دهد.
=========================================================
وقت نماز
(و اذكر ربك كثيرا و سبح بالعشي و الا بكار )س:غافر/55
و پروردگارت را زياد ياد كن و صبحگاه و شامگاه اورا تسبيح كن .
خداوند بيش از هرچيز در قرآن به گوهر وقت سوگند ياد كرده است و بارها به روز (والنهار) به شب (والليل) به سحر (والفجر) به صبح (والصبح ) به چاشت (والضحي ) به عصر (والعصر) قسم خورده است .
در احاديث بسياري ميخوانيم كه وقت نماز طلائي ترين وقت انسان است و خوشا به حال كسي كه ازاين وقت به خوبي بهره برداري كند.
همسر پيامبر (ص) ميگويد :
پيامبر با ما سخن ميگفت و آنگاه كه وقت نماز ميرسيد ايشان چنان بود كه گوئي نه او مارا ميشناسد و نه ما او راميشناسيم.
= = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = =
قبله
و لكل وجهة هو موليها (س:بقره /148
هرملتي قبله اي دارد كه خدا آنرا تعيين كرده است
چون مشركان كعبه را به بتخانه تبديل كرده بودند پيامبر اكرم (ص) تا سيزده سال پس از بعثت بسوي كعبه نماز نمي خواند و بيت المقدس را قبله خود قرارداد تامبادا گمان شود كه مسلمانان به بتها احترام مي گزارند اما پس از هجرت به مدينه چند ماهي گذشت كه يهوديان زبا ن به اعتراض گشودند و مسلمانان را تحقير ميكردند و ميگقتند شما بسوي قبله بيت المقدس نماز ميخوانيد بنابراين دنباله رو ائين ما هستيد و ازخود استقلالي نداريد.
رسول خدا از اين اهانت ناراحت بود وشبها هنگام دعا به آسمان نگاه ميكرد و گويا چشم انتظار نزول وحي الهي بود تا بشارت تغيير قبله در آيه …… به پيامبر (ص) رسيد .
(فلنولينك قبله ترضيها )
و بدنبال ابن بشارت در حالي كه پيامبر (ص) درمسجد بني سالم دو ركعت اول نماز ظهر را بسوي بيت المقدس خوانده بود جبر ئيل مامور شد تابازوي ايشان را بسوي كعبه بگرداند و درآنروز پيامبر(ص) نماز ظهر را به دو قبله خواند و ازآن پس از مسجد بني سالم به مسجد قبلتين معروف شد.
= = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = =
اولين نمازها
(اراييت الذي ينهي عبدا اذا صلي ) س: علق/6
آيا ديدي آن كسي را كه جلوگيري ميكرد از بنده اي كه نماز ميگزارد
ابن عباس ميگويد رسول خدا نزديك مقام ابراهيم مشغول نماز بود ابو جهل وارد شد و گفت: مگر من تو را از اين كار نهي نكردم . پيامبر (ص) بر او بانگ زد و او را از خود دور كرد. ابوجهل گفت: بر من بانگ ميزني ؟ مرا ميزني ؟ تو نمي داني كه قبيله من در اين سرزمين از همه بيشترند.
آيه نازل شد كه از او اطاعت نكن و با سجده به خدايت تقرب جو ،ابو جهل ها كوچكتر از آنند كه بتوانند مانع سجده هاي تو شوند.
از ان پس نماز را با همسر با وفايش خديجه (س) و اولين ايمان آورده يعني حضرت علي(ع) برگزار ميكرد و بمرور جعفر بن ابيطالب –زيد بن حارثه – بلال حبشي – فاطمه بنت اسد وديگر مسلمانان به اين نماز پيوستند.
|